De landbouw en geweld

Wie denkt dat het geweld van boeren iets nieuws is heeft het mis. Vanaf twintigduizend jaar geleden begonnen rondtrekkende jagers-verzamelaars in de Nijlstreek in het zuiden van het huidige Egypte en het noorden van Soedan heel geleidelijk over te schakelen op het leven van de landbouw. De vele sikkels en maalstenen van het Qadan-volk die daar zijn aangetroffen getuigen ervan dat de landbouw volop in ontwikkeling was. De Qadan leefden tussen 15.000 en 11.000 jaar geleden. De eerste bewijzen van grootschalig intermenselijk geweld dateren van omstreeks 13.000 jaar geleden: op de plaatselijke begraafplaats Jebel Sahaba zijn vele tientallen slachtoffers van dat geweld begraven. Velen vertonen sporen van stenen projectielen, die gemaakt waren door de Qadan. Die drama’s bewijzen het begin van de structurele intermenselijke agressie, die de gesettelde mens sindsdien in haar greep houdt. Tot zover de beknopte inleiding, want deze blogs gaan over de actualiteit. (1)
In de NRC van 1 juni 2021 stond een artikel in de rubriek archeologie met de kop ‘Ook vóór de landbouw liepen conflicten uit op geweld’. Aldus de journalist, die een hernieuwd wetenschappelijk onderzoek onder de aandacht brengt naar de verwondingen van de slachtoffers van Jebel Sahaba. Het eerste onderzoek uit de jaren zestig van de vorige eeuw is nog eens grondig overgedaan met moderne hulpmiddelen. De wetenschappers vonden veel meer verwondingen dan de eerste onderzoekers en bovendien letsel dat weer was genezen. Men kon dat zien, omdat zich wondweefsel rondom afgebroken pijlpunten had gevormd en dat gebeurt alleen als de slachtoffers niet zijn overleden aan de steekpartij. De onderzoekers rapporteerden dus opgetogen een nieuw feit namelijk dat het intermenselijk geweld destijds niet eenmalig was, zoals eerder werd gedacht, maar structureel. Verder maakt het nieuwe onderzoek duidelijk dat de Jebel Sahaba begraafplaats langdurig in gebruik is geweest, wat eveneens wijst op een sedentair leven van de landbouw. Tenslotte merken de onderzoekers op dat onderlinge competitie wel eens de oorzaak zou kunnen zijn geweest van alle geweld. Dat klopt, want de mens begon onderling te concurreren toen hij begon te boeren en zich in steeds grotere aantallen vestigde op vaste plaatsen. Vóór de landbouw concurreerde de mens niet. De presedentaire mens gedroeg zich egalitair en werkte samen. Daarover gaat mijn onderzoek dat binnenkort verschijnt. Nog een nieuwtje: archeologen en antropologen verwerpen inmiddels de zogeheten concurrentiehypothese. Zij gaan er niet langer van uit dat de Neanderthalers zouden zijn doodgeconcurreerd door de presedentaire Homo sapiens. (2)
Pas vanaf de sedentarisatie tot en met de dag van vandaag werd competitief gedrag dominant en het onderlinge geweld structureel. De krantenkop van de NRC ‘Ook vóór de landbouw liepen conflicten uit op geweld’ moeten we naar de prullenbak verwijzen. (3) (4) (5)

Verwijzingen.
(1) Informatie uit deze blog is onder meer ontleend aan mijn onderzoek naar concurreren en samenwerken, dat in de tweede helft van 2021 zal worden gepubliceerd.
(2) Zie het Engelstalige onderzoeksrapport ‘An emerging consensus in palaeoanthropology: demography was the main factor responsible for the disappearance of Neanderthals’ van Vaesen, K., Dusseldorp, G.L. & Brandt, M.J. in Nature Scientific Reports, gepubliceerd op 1 maart 2021. Dit is de link: https://doi.org/10.1038/s41598-021-84410-7
(3) Zie het Engelstalige onderzoeksrapport ‘New insights on interpersonal violence in the Late Pleistocene based on the Nile valley cemetery of Jebel Sahaba’. Dit is de link: https://www.nature.com/articles/s41598-021-89386-y
(4) Zie het artikel op de Engelstalige website Heritage Daily ‘Jebel Sahaba: A succession of violence rather than a prehistoric war’. Dit is de link: https://www.heritagedaily.com/2021/05/jebel-sahaba-a-succession-of-violence-rather-than-a-prehistoric-war/139314
(5) Zie het krantenartikel in NRC Handelsblad van 1 juni 2021 ‘Ook vóór de landbouw liepen conflicten uit op geweld’. Dit is de link: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/05/31/ook-voor-de-landbouw-liepen-conflicten-uit-op-geweld-a4045511#/handelsblad/2021/06/01/#116


Twitter Facebook LinkedIn Volgen



De geur van het leven en de stank van de dood

Neppen is ingeburgerd

Slecht geslapen

Code rood: de paashaas komt

Het leuke in de mens